
از جوانی تا دوران میانسالی و حتی سنین بالاتر، بدن خانمها تحت تأثیر تغییرات بسیاری قرار میگیرد که نیازمند توجه خاص به بهداشت و مراقبت از سلامت است. بسیاری از مشکلات سلامتی به دلیل توجه نکردن به علائم اولیه ممکن است تشدید شوند؛ بنابراین دانستن علائم بیماریها، روشهای تشخیص و اقدام به موقع برای درمان آنها میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
در این مقاله به بررسی مهمترین و رایجترین بیماریها و مشکلات بهداشتی میپردازیم که خانمها باید آنها را بشناسند و نسبت به علائم آنها هوشیار باشند.
۱. بیماریهای خود-ایمنی
بیماریهای خود-ایمنی به گروهی از اختلالات گفته میشود که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه، به سلولهای سالم خود حمله میکند. این نوع بیماریها در خانمها نسبت به آقایان شایعتر هستند و میتوانند اثرات زیادی بر سلامت عمومی فرد داشته باشند. در بیماریهای خود-ایمنی، سیستم ایمنی به بافتها و اندامهای مختلف بدن حمله کرده و باعث آسیب به آنها میشود. از مهمترین انواع بیماریهای خود-ایمنی میتوان به لوپوس، روماتیسم مفصلی و مولتیپل اسکلروزیس (MS) اشاره کرد. این بیماریها اغلب به دلیل نبود تشخیص به موقع و درمان مناسب، میتوانند باعث بروز مشکلات جدی در سلامت فرد شوند.
علائم بیماریهای خود-ایمنی:
- خستگی شدید
- درد مفاصل
- تب و لرز
- بثورات پوستی
- مشکلات گوارشی مانند اسهال یا یبوست
روشهای تشخیص:
- آزمایشهای خون: از جمله آزمایشهای بررسی آنتیبادیهای خود-ایمنی (مانند ANA test) که برای تشخیص بیماریهای خود-ایمنی مختلف مانند لوپوس و روماتیسم مفصلی کاربرد دارد.
- تصویربرداری: در برخی از بیماریها، تصویربرداری از مفاصل یا اندامهای داخلی ممکن است به تشخیص دقیق کمک کند.
- بیوپسی: برای بررسی دقیقترِ وضعیت بافتها، در بعضی موارد از بیوپسی استفاده میشود.

آمارها نشان میدهند که بیماریهای خود-ایمنی در خانمها تقریباً ۷۰% شایعتر از آقایان است. این بیماریها میتوانند تأثیرات جدی بر سلامت عمومی فرد داشته باشند، بهویژه در صورت عدمدرمان بهموقع.
۲. سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
سندروم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یک اختلال هورمونی شایع در خانمها است که تأثیرات زیادی بر سیستم تولید مثل دارد. این سندروم باعث رشد کیستهایی در تخمدانها میشود که میتواند مشکلاتی مانند ناباروری، بینظمی دورههای قاعدگی، و افزایش وزن را به همراه داشته باشد. علاوه بر این، PCOS ممکن است به بروز علائم دیگری مانند جوش صورت، رشد موهای زائد و تغییرات در الگوی قاعدگی منتهی شود. گرچه این اختلالات هورمونی معمولاً بهراحتی قابل مدیریت هستند، درمان به موقع و نظارت بر وضعیت هورمونی خانمها میتواند از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند.
علائم:
- عدم تعادل هورمونی و مشکلات قاعدگی
- افزایش سطح هورمون مردانه و ظهور علائمی مانند جوش و رشد بیش از حد مو
- ناباروری و مشکل در بارداری
- افزایش وزن و یا مشکل در کاهش وزن
روشهای تشخیص:
- تستهای خونی: برای بررسی میزان هورمونها و تشخیص مشکلات هورمونی مرتبط با PCOS.
- اولتراسوند (سونوگرافی): بررسی تخمدانها برای مشاهده کیستها و تغییرات دیگر.
- تست گلوکز و انسولین: برای بررسی مقاومت به انسولین که معمولاً در خانمهای مبتلا به PCOS وجود دارد.
۳. اندومتریوز
اندومتریوز یکی از مشکلات شایع و پیچیدهای است که تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی خانمها دارد. این اختلال زمانی رخ میدهد که بافتی مشابه بافت رحم، در خارج از رحم رشد میکند. این بافت میتواند در نواحی مختلفی از بدن مانند تخمدانها، لولههای فالوپ، و حتی در روده و مثانه رشد کند. این بیماری باعث درد شدید و غیرقابل تحمل در دوران قاعدگی، خونریزیهای شدید، و در مواردی نیز ناباروری میشود. تشخیص بهموقع اندومتریوز میتواند به کنترل علائم و پیشگیری از عوارض شدیدتر این بیماری کمک کند.
علائم اندومتریوز:
- درد شدید لگن و شکم
- خونریزیهای شدید و غیرمعمول
- مشکلات گوارشی مانند اسهال و یبوست
- ناباروری
روشهای تشخیص:
- آزمایش سونوگرافی: برای مشاهده تغییرات در اندامهای تناسلی و شناسایی بافتهای غیرطبیعی.
- لاپاراسکوپی: برای مشاهده مستقیم بافتها و تأیید تشخیص اندومتریوز.
در حدود ۱۰% از خانمها در سنین باروری دچار اندومتریوز هستند که میتواند موجب مشکلات باروری شده و به کیفیت زندگی آنها آسیب بزند.

انجام آزمایش های سلامت خانمها در کرمانشاه
در کرمانشاه برای انجام انواع این آزمایشها در اسرع وقت و با بالاترین دقت، به مجموعه آزمایشگاهی بوعلی میتوانید مراجعه کنید.
۴. سرطان پستان
سرطان پستان یکی از سرطانهای شایع و خطرناک در میان خانمهاست که اگر سریعاً شناسایی نشود، میتواند خطرات جدی برای سلامت فرد داشته باشد. این نوع سرطان معمولاً در سلولهای غدهای پستان شروع میشود و میتواند به بافتهای اطراف گسترش یابد. سرطان پستان علائم متفاوتی دارد که از جمله آنها میتوان به وجود توده در پستان، تغییرات در شکل یا اندازه پستان، و ترشح از نوک آن اشاره کرد. با وجود این که تشخیص زودهنگام سرطان پستان میتواند پیشآگهی مثبتتری داشته باشد، اما هر ساله میلیونها خانم به دلیل عدمتشخیص بهموقع یا عدمانجام ماموگرافی منظم، با مشکلات جدی مواجه میشوند.
علائم سرطان پستان:
- تودههای قابللمس در پستان
- تغییراتی در ظاهر پستان مانند تغییر رنگ یا شکل
- درد یا احساس فشار در پستان
- ترشح غیرعادی از نوک پستان
روشهای تشخیص:
- ماموگرافی: یکی از مهمترین روشها برای شناسایی سرطان پستان در مراحل اولیه.
- اولتراسوند: برای بررسی تودهها و تغییرات در بافت پستان.
- بیوپسی: برای تأیید وجود سلولهای سرطانی و نوع سرطان.

آمارهای جهانی نشان میدهند که از هر ۸ خانم یک نفر ممکن است در طول عمر خود به سرطان پستان مبتلا شود.
۵. افسردگی و اضطراب
افسردگی و اضطراب از مشکلات روانی شایع در میان خانمها هستند که میتوانند بهطور قابلتوجهی کیفیت زندگی فرد را تحتتأثیر قرار دهند. این اختلالات احتمال دارد به دلایل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، فشارهای اجتماعی و روانی، و استرسهای روزمره بروز پیدا کنند. افسردگی میتواند احساس ناامیدی و بیانگیزگی را به وجود آورد، در حالی که اضطراب معمولا با احساس نگرانی مفرط و ترسهای بیمورد همراه است. این اختلالات روانی نه تنها بر روحیه فرد، بلکه عمیقاً بر سلامت جسمی او نیز تأثیر میگذارد و در صورت عدم درمان، میتواند به مشکلات جدیتری منجر شود.
علائم افسردگی و اضطراب:
- احساس ناامیدی، بیانگیزگی و ناراحتی مداوم
- تغییرات در خواب و اشتها
- احساس نگرانی و ترس شدید
- دشواری در تمرکز و انجام فعالیتهای روزمره
روشهای تشخیص:
- آزمایشها روانشناختی: از جمله مصاحبههای بالینی و استفاده از پرسشنامههای ارزیابی افسردگی و اضطراب.
- آزمایش خون: برای بررسی علائم جسمی که ممکن است نشاندهنده افسردگی یا اضطراب باشد.
بر اساس آمارها، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از خانمها در طول زندگی خود افسردگی را تجربه میکنند.
۶. مشکلات تیروئید
مشکلات تیروئید مانند کمکاری (هیپوتیروئیدیسم) و پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم) به اختلالاتی گفته میشود که در عملکرد غده تیروئید تاثیر میگذارند. این غده مسئول تنظیم متابولیسم بدن است و هورمونهایی تولید میکند که بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن را کنترل میکنند. اختلالات تیروئید میتوانند علائم مختلفی مانند تغییرات در وزن، خواب، خُلق و خو و سطح انرژی ایجاد کنند.
مشکلات تیروئید بهویژه در دوران بارداری یا یائسگی شایعتر هستند. تشخیص درست و درمان این اختلالات میتواند به جلوگیری از مشکلات جدیتر مانند بیماریهای قلبی، ناباروری و اختلالات روانی کمک کند.
علائم مشکلات تیروئیدی:
- احساس خستگی مفرط
- افزایش یا کاهش وزن بیدلیل
- احساس سردی یا گرمای بیش از حد
- مشکلات در خواب و تمرکز
روشهای تشخیص:
- آزمایش خون: اندازهگیری میزان هورمونهای تیروئید (TSH، T3 و T4).
- سونوگرافی تیروئید: برای بررسی اندازه و وضعیت غده تیروئید.
جمعبندی
شناسایی صحیح بیماریها و مشکلات بهداشتی در خانمها میتواند تفاوت بزرگی در پیشآگهی درمان و جلوگیری از عوارض جدی داشته باشد. مراجعه به پزشک و انجام تستهای ضروری در مراحل اولیه، نهتنها به درمان سریعتر کمک میکند بلکه میتواند از بروز مشکلات پیچیدهتر و طولانیمدت جلوگیری کند. به یاد داشته باشید که مراقبت از سلامت خود، پیشگیری از بیماریها و انجام معاینات منظم، اولین گام برای حفظ کیفیت زندگی شماست.
در کرمانشاه برای تشخیص و بررسی علائم میتوانید به آزمایشگاه بوعلی مراجعه کنید و تستهای لازم برای ارزیابی وضعیت سلامتی خود را انجام دهید.